Łuk S
W przygotowaniu: Ta część jest jeszcze w przygotowaniu – treści są na bieżąco uzupełniane i poprawiane.
Co jest sprawdzane? Gdy dwa łuki o przeciwnych kierunkach następują bezpośrednio po sobie, sprawdzanie planu ocenia, czy leży między nimi wystarczająca wstawka prosta.
Dlaczego to ważne? W łuku S końce dwóch sprzęgniętych wagonów wychylają się w przeciwne strony – boczne przesunięcie na sprzęgu się sumuje, a kinematyka krótkiego sprzęgu jeszcze to pogarsza. Skutek: wykolejenie albo zakleszczenie zderzaków, często dopiero przy pchaniu. Ściśle biorąc, decyduje rozstaw czopów skrętu plus podwójny zwis końca wagonu; długość wagonu jest tu bezpiecznym przybliżeniem.
Jak poważne to jest? – decyduje promień. Boczne przesunięcie na sprzęgu rośnie z grubsza z długością wagonu² ÷ promień: im ciaśniejszy promień, tym groźniejszy łuk S. Szeroki łuk odwrotny jest natomiast nieszkodliwy – linie główne świadomie mają takie łuki bez wstawki prostej. Dlatego sprawdzanie planu ocenia ciasne łuki S surowiej (błąd) niż szerokie (ostrzeżenie albo brak problemu). Przy rozjazdach zgłasza najwyżej ostrzeżenie, a szerokiego łuku odwrotnego nie zgłasza tam wcale.
Gdzie to powstaje? Najczęściej przy rozjazdach – i to tam, gdzie linia i tak biegnie po łuku (tor główny dodatkowy, połączenie torów). Jeśli tor zwrotny rozjazdu odchodzi przeciw łukowi, łuk linii, łuk rozjazdu i łuk powrotny układają się w podwójne zakole („podwójne S”). Ponieważ punkt zwrotny leży tuż przy rozjeździe, łatwo go przeoczyć.
Jak to naprawić: Na linii poza stacjami: między łuki wstaw tor prosty o długości co najmniej jednego wagonu – albo poszerz łuki (większy promień łagodzi łuk S). Przy rozjazdach są elegantsze sposoby, które w ogóle nie tworzą S (rysunek niżej):
- Połóż rozjazd w łuku – tor zwrotny prowadzi łuk dalej w tym samym kierunku (jak na prawdziwej kolei).
- Użyj rozjazdu łukowego – oba tory leżą w tym samym łuku (geometrycznie najgładziej).
- Odbij rozjazd lustrzanie (zamień lewy na prawy) – z podwójnego S robi przynajmniej pojedyncze S.
Jeśli S zostaje, pomaga poszerzenie ciasnego łuku odwrotnego – często promień rozjazdu nie jest krytyczny (rozjazdy Piko A mają np. ≈ 916 mm, czyli szeroki łuk); ciasny jest tylko łuk odwrotny dołożony za nim. Zmiana go na szeroki promień od razu łagodzi S: nie znika, ale staje się nieszkodliwe. Dlatego tej drogi nie ma na liście wyżej – wymienia ona tylko trzy sposoby, po których nie zostaje żadne S.
Przy rozjazdach symetrycznych sposoby zależne od wykonania nie działają. Rozjazd krzyżowy podwójny (DKW) i rozjazd symetryczny nie mają wersji lewej ani prawej – nie istnieje lustrzany odpowiednik ani wersja łukowa. Zostają tam dokładnie dwie drogi: poszerzyć łuk odwrotny albo wstawić wstawkę prostą. Dlatego Trackplanner pokazuje przy tych elementach osobną wskazówkę i proponuje tylko te dwa rodzaje poprawek.
Liczby i ustawienia domyślne: Wstawka prosta ≥ najdłuższy wagon Twoich pociągów (bez własnych pociągów 240 mm; H0, przeliczane). Na linii poza stacjami decyduje obliczone boczne przesunięcie na sprzęgu: od 11 mm ostrzeżenie, od 15 mm błąd (H0, przeliczane). Przy rozjazdach najmniejszy promień od 600 mm (H0, przeliczane) uznawany jest za szeroki i nie jest zgłaszany; przy ciaśniejszym problem na przelotowych torach głównych jest ostrzeżeniem, a na torach postojowych tylko wskazówką – nigdy błędem.
