Jaki system torów pasuje do Ciebie?

1. Dlaczego to drugie najważniejsze pytanie

Wiesz już, ile masz miejsca, a z tego wynika Twoja skala – H0, TT, N albo Z. Zaraz pojawia się następne pytanie: Jakie tory kupić?

Wydaje się mniej ważne niż wybór skali, ale takie nie jest. Rozstrzyga:

• jakie promienie w ogóle możesz stosować – a więc to, które lokomotywy pojadą na Twojej makiecie,
• jakie stacje możesz zbudować – smukłych rozjazdów i rozjazdów krzyżowych podwójnych nie ma w każdym systemie,
• ile pracy wymaga układanie torów – z zasypywaniem podsypki albo bez niego,
• i ile to wszystko kosztuje – nie tylko przy pierwszym zakupie, ale przy każdym rozjeździe, który kiedykolwiek wstawisz.

Późniejsza zmiana oznacza: sprzedać tory (ze stratą) i kupić nowe. Łagodnego przejścia nie ma. Dlatego godzina namysłu opłaca się tu bardziej niż gdziekolwiek indziej.

2. Łańcuch decyzji

Cztery pytania, w tej kolejności. Każde zawęża wybór.

1. System dwuszynowy czy trzyszynowy? (tylko w H0) → §3
2. Z podsypką czy bez? → §4
3. Który system konkretnie? → §5
4. Jaka wysokość profilu? (Code 100 / 83 / 75) → §6

Kto odwróci kolejność i zacznie od pytania „która marka jest najlepsza?”, trafi w niekończące się dyskusje na forach. Od końca do początku odpowiedzi nie ma – od początku do końca zostają zwykle tylko dwa lub trzy systemy.

3. System dwuszynowy czy trzyszynowy?

O co chodzi? U prawie wszystkich producentów prąd płynie obiema szynami (system dwuszynowy, prąd stały). Märklin w H0 używa trzeciego przewodnika pośrodku toru – dawniej jako szyny środkowej, dziś jako rzędu małych styków (styki punktowe).

Dlaczego to ważne? To jedyna decyzja w tym łańcuchu, która dotyczy nie tylko torów, ale także pojazdów. Lokomotywa do systemu trzyszynowego nie jeździ po torze dwuszynowym i odwrotnie. Wybierając tor, wybierasz tu cały ekosystem.

Ile to kosztuje? Zła decyzja jest tu najdroższym błędem całego hobby: zależą od niej nie tylko tory, ale cała kolekcja lokomotyw i wagonów.

Jak wybrać?

• System trzyszynowy (Märklin), jeśli masz odziedziczone lub używane pojazdy Märklin, jeśli zależy Ci na pętlach zwrotnych bez kłopotu z okablowaniem albo jeśli i tak poruszasz się w świecie Märklin.
• System dwuszynowy, jeśli chcesz swobodnie kupować u wszystkich producentów, jeśli zależy Ci na wyglądzie toru bez styków punktowych albo jeśli planujesz poza H0 – w N, TT i Z to pytanie praktycznie nie istnieje.

W naszych bibliotekach: 71 systemów dwuszynowych, 9 trzyszynowych. Systemy trzyszynowe w H0 to wyłącznie Märklin/Trix Express; do tego Lionel FasTrack, Atlas O 21st Century i MTH RealTrax w skali 0.

4. Z podsypką czy bez?

O co chodzi? Tor z podsypką ma podtorze już jako element z tworzywa – składasz go i wygląda na gotowy. Tor bez podsypki to tylko szyny i taśma podkładów; podkład korkowy i tłuczeń dokładasz samodzielnie.

Dlaczego to ważne? To decyduje o tym, jak przebiega budowa makiety – i jak będzie wyglądać.

Ile to kosztuje? Tu ścierają się dwie pozycje:

• Tor z podsypką ma wyższą cenę za sztukę.
• Tor bez podsypki wymaga podkładu korkowego i tłucznia jako osobnej pozycji – plus czasu pracy.

W naszych bibliotekach 66 z 87 systemów jest bez podsypki, 21 z podsypką. Kto wybiera system bez podsypki, powinien od początku uwzględnić tłuczeń, a nie odkrywać tego dopiero, gdy tor już leży.

Jak wybrać?

• Z podsypką, jeśli rozkładasz makietę na dywanie lub stole i potem ją składasz, jeśli układ ma się zmieniać, jeśli bawią się dzieci albo jeśli chcesz szybko jeździć zamiast długo majsterkować. Tor z podsypką lepiej znosi nadepnięcie i jest bardziej niezawodny w ruchu.
• Bez podsypki, jeśli makieta jest budowana na stałe, a efekt ma wyglądać jak najbardziej realistycznie.

Szczegół, który często wychodzi za późno: Toru elastycznego – metrowego odcinka do swobodnego wyginania – w systemach z podsypką prawie nie ma. Kto chce płynnie prowadzonej linii, lepiej wychodzi na systemie bez podsypki. W naszych danych kilka systemów z podsypką (Kato Unitrack, Piko A z podsypką, Bachmann E-Z Track, Roco geoLine) nie ma toru elastycznego; Rocoline z podsypką to jeden z wyjątków.

5. Który system konkretnie?

O co chodzi? Teraz zwykle zostaje już tylko kilka systemów. Różnią się w czterech punktach, które warto sprawdzić w tej kolejności.

5.1 Czy najmniejszy promień wystarczy dla Twoich lokomotyw?

Najmniejszy promień seryjny to twarda granica Twojej makiety. Między systemami wyraźnie się różni – w H0 od 295 mm do 457 mm, w N od 103 mm do 286 mm. Te 103 mm to miniłuki TOMIX, po których według producenta jeżdżą tylko dopuszczone pojazdy.

To nie jest drobiazg: Kato Unitrack HO zaczyna się od 430 mm, Roco Line i Rocoline od 358 mm. Przy małej ilości miejsca Kato daje po prostu mniej możliwości. Z drugiej strony Rocoline sięga aż do 1962 mm – promienia, na którym dobrze wyglądają także długie wagony pociągów pospiesznych.

Promienie łuków w Twoim systemie decydują o tym, jakimi pojazdami możesz jeździć. Zobacz też: Promień minimalny (reguła sprawdzania), Promień (słownik).

5.2 Czy są rozjazdy, których potrzebuje Twoja stacja?

Na prosty krąg wystarczy każdy system. Gdy tylko planujesz prawdziwą stację, potrzebujesz więcej: smukłych rozjazdów (rozjazdy łukowe przy małym rozstawie torów), rozjazdów potrójnych i rozjazdu krzyżowego podwójnego (DKW). Ich brak to na forach najczęstszy argument przeciw systemowi, który poza tym jest dobry.

Z danych (H0, systemy aktualne): DKW mają Märklin C, Märklin K, Piko A, Piko A z podsypką, Roco geoLine, Roco Line, Rocoline z podsypką, Tillig Elite i Peco Streamline (Code 100, Code 75 i Code 83) – czyli systemy z Europy kontynentalnej i program Streamline firmy Peco –, a do tego w wąskim torze Bemo H0m. DKW nie mają Kato Unitrack HO, Bachmann E-Z Track, Hornby, Peco Setrack, Peco H0m i wszystkie systemy Atlas.

5.3 Jak duży jest asortyment?

Więcej rodzajów elementów to więcej swobody przy planowaniu. Rozpiętość jest spora: od 5 elementów (Micro Engineering H0) do 68 elementów (Minitrix).

Uwaga przy interpretacji: mały asortyment nie wyklucza systemu, jeśli system ma tor elastyczny – Peco Streamline w ogóle nie ma stałych łuków, bo wszystko wygina się tam z toru elastycznego. To inny styl planowania, a nie wada.

5.4 Ile naprawdę kosztuje rozjazd?

To pozycja, która rozsadza większość kosztorysów. W większości systemów napęd rozjazdu nie jest w zestawie: rozjazd leży w pudełku jako ręczny, a elektryczny napęd to osobny artykuł, który dokupujesz do każdego rozjazdu.

Z naszych danych dla wszystkich 87 systemów:

• 57 systemów sprzedaje napęd osobno – jeden dodatkowy artykuł na każdy rozjazd elektryczny.
• 4 systemy mają dodatkowo własny dekoder wbudowany do sterowania cyfrowego (Märklin C i Trix C z napędem 74491 + dekoderem 74462, Roco geoLine z 61195 + 61196, LGB z 12010 + 55524).
• 5 systemów ma napęd zintegrowany (Kato Unitrack N, Bachmann E-Z Track N, Rokuhan Z, Atlas O 21st Century, MTH RealTrax).

Przelicz to na własnym planie, zanim się zdecydujesz: średnia stacja ma szybko dwanaście rozjazdów – a więc dwanaście napędów, przy Märklin C około 240 € tylko za nie. W niektórych systemach ten blok kosztuje więcej niż wszystkie tory razem.

Uwaga na liczbę napędów: „jeden rozjazd = jeden napęd” nie zawsze się zgadza. Rozjazd potrójny potrzebuje dwóch napędów (Märklin C 24630, Piko A 55225 – obaj producenci mówią to wprost), podwójne połączenie torów – do czterech. Kto liczy według liczby rozjazdów, zaniża koszt właśnie najdroższych elementów.

5.4a Sterowanie cyfrowe jest tańsze, niż większość sądzi

Tu kryje się błąd w rozumowaniu, przez który sterowanie cyfrowe niepotrzebnie odstrasza. Często czyta się „jeden dekoder na rozjazd” i mnoży. To droższy z dwóch prawidłowych sposobów:

Moduł czterokanałowy przełącza cztery napędy. Zapotrzebowanie to więc dzielenie z zaokrągleniem w górę, a nie mnożenie: zaokrąglone w górę(napędy ÷ kanały). Przy dwunastu napędach między najtańszym a najdroższym sposobem jest różnica 4,3 raza.

Co oddajesz w zamian: moduł siedzi centralnie pod makietą, a od każdego napędu biegnie do niego para przewodów. Dekoder wbudowany oszczędza właśnie to okablowanie – przy małej makiecie to prawdziwy argument, przy stacji rzadko.

Dekoder musi pasować do formatu cyfrowego, a nie do producenta torów: makiety trzyszynowe (Märklin) jeżdżą w Motorola/mfx, dwuszynowe w DCC. Viessmann k83 to moduł Motorola – dobry do Märklina, zły do makiety DCC.

A sterowanie analogowe nie jest za darmo. Kto przestawia rozjazdy elektrycznie, ale bez centrali cyfrowej, potrzebuje pulpitu nastawczego. Tu też obowiązuje dzielenie: wszystkie cztery popularne pulpity przełączają cztery napędy, więc zapotrzebowanie wynosi zaokrąglone w górę(napędy ÷ 4).

Ostatnia kolumna jest ważniejsza niż różnica w cenie: pulpit, który oczekuje wyłącznika krańcowego, nie przełącza niezawodnie napędu bez niego. Trzech z czterech producentów mówi to wprost w opisie produktu; Märklin nic o tym nie mówi, a z tego właśnie nie wynika, że pulpit obejdzie się bez wyłącznika krańcowego. Jakiego rodzaju jest Twój napęd, znajdziesz w karcie katalogowej napędu, a nie pulpitu.

Trackplanner zna dla każdego systemu model napędu i jego numer katalogowy. Dlatego na liście części napędy pojawiają się jako osobna pozycja – widzisz ją przed zamówieniem, a nie po nim. W planie budowy elektryka jest pokazana jako etap rozbudowy (ręcznie → elektrycznie → cyfrowo), każdy z własną dopłatą; zapotrzebowanie na dekodery liczone jest przy tym według liczby kanałów, a nie liczby rozjazdów.

5.5 Czy system jest jeszcze w ogóle produkowany?

Punkt, który porównanie cen najłatwiej przemilcza. System torów to nie jednorazowy zakup: dokupujesz. Za dwa lata zabraknie Ci trzech łuków, rozjazd się zepsuje, stacja się rozrośnie. System, którego produkcję zakończono, uzupełnisz wtedy już tylko z rynku wtórnego albo z resztek magazynowych – po cenach, których nikt nie przewidzi.

Dlatego w naszych tabelach przy każdej cenie podajemy status:

Z 87 ujętych systemów 68 jest aktualnych, a 19 historycznych (m.in. Märklin M, Fleischmann Profi, Trix Express, Piko Hobby, Shinohara); wycofywanych obecnie nie ma.

Czy to znaczy, że modele wycofywane są tabu? Nie. Jeśli system, którego produkcję zakończono, można akurat tanio kupić, może to być dobry wybór – dla makiety o ustalonym stanie końcowym, dla płyty wystawowej, na start z małym budżetem. Dwie rzeczy musisz jednak wtedy wiedzieć:

1. Niska cena to po części cena wyprzedaży, a nie trwała cecha systemu. Nie mówi nic o tym, ile zapłacisz za następny element.
2. Od razu kup wszystko, czego potrzebujesz na stan końcowy. W systemie, który jest nadal produkowany, możesz dokupywać element po elemencie; w wycofywanym dzisiejszy zapas jest Twoim zapasem.

Tam, gdzie w tej bazie wiedzy podajemy system, którego już nie ma w ofercie, jako najtańszy cenowo, zastrzeżenie stoi bezpośrednio obok – razem z ceną najtańszego systemu, który nadal jest w ofercie, żeby było widać, ile kosztuje Cię pewność na przyszłość.

6. Wysokość profilu: Code 100, 83 czy 75?

O co chodzi? „Code” to wysokość szyny w tysięcznych częściach cala. Code 100 = 2,5 mm, Code 83 ≈ 2,1 mm, Code 75 ≈ 1,9 mm.

Dlaczego to ważne? Niższe profile wyglądają wyraźnie bardziej realistycznie. Wyższe są bardziej wytrzymałe i więcej wybaczają – zarówno przy układaniu torów, jak i przy starych pojazdach z wysokimi obrzeżami kół, które mogą zawadzać o Code 75.

Jak wybrać?

• Code 100, jeśli jeździsz starszymi lub używanymi pojazdami, jeśli niezawodność ruchu jest ważniejsza niż wygląd albo jeśli tory są często dotykane.
• Code 83, dzisiejszy standard dla nowo budowanych makiet – dobry kompromis.
• Code 75 i cieńsze, jeśli fotografujesz i jeździsz wyłącznie nowoczesnymi pojazdami.

W obrębie jednej marki profile można łączyć torami przejściowymi – nie musisz więc decydować za całą makietę, ale za widoczne jej części już tak.

7. Czy można łączyć systemy?

Krótko: tak, z ograniczeniami. W systemie dwuszynowym prądu stałego producenci trzymają się norm; elektrycznie to do siebie pasuje. Mechanicznie potrzebujesz złączek przejściowych, a przy różnych wysokościach profilu albo przy przejściu z podsypką ↔ bez podsypki musisz wyrównać różnicę wysokości.

Czego nie da się zrobić: połączyć systemu dwuszynowego z trzyszynowym.

Typowy i rozsądny przypadek to nie „mieszanie wszystkiego”, lecz: jeden system główny, uzupełniony o pojedyncze elementy z innego – na przykład o kształt rozjazdu, którego Twój system nie ma.

W aplikacji Trackplanner możesz wczytać kilka bibliotek do tego samego planu i przetestować połączenie, zanim cokolwiek kupisz.

8. Tabele porównawcze

Pełne, wygenerowane tabele dla każdej skali znajdziesz w naszym wygenerowanym zbiorze danych porównawczych (utworzonym z bibliotek torów).

Wycinek H0, systemy aktualne, według szerokości asortymentu:

Wycinek N, systemy aktualne:

9. Ta sama makieta w każdym systemie

Porównywanie systemów według cen pojedynczych elementów wprowadza w błąd. Dlatego generator buduje dla każdego systemu tę samą małą, ale kompletną makietę – i liczy, co jest do niej potrzebne:

Owal (dwa półokręgi + dwa proste boki)
+ tor główny dodatkowy (2 rozjazdy)
+ tor postojowy        (1 rozjazd)
= 3 rozjazdy, czyli 3 napędy

Wszystkie trzy to zwykłe rozjazdy lewe/prawe, więc tutaj naprawdę obowiązuje „jeden rozjazd = jeden napęd” (przy rozjeździe potrójnym byłyby dwa, §5.4). Przy sterowaniu cyfrowym dochodzi jeden jedyny moduł czterokanałowy – a nie trzy dekodery: zaokrąglone w górę(3 ÷ 4) = 1. Dla Märklin C to około 35 € zamiast około 115 €.

Makieta to prawdziwy plan, a nie rachunek

To punkt, w którym to porównanie różni się od większości innych. Zsumować listę części z wymiarów docelowych jest łatwo – i może ona zawierać elementy, które nigdy nie złożą się w zamkniętą makietę. Owal zamyka się tylko wtedy, gdy kąty łuków dają razem 360°; tor główny dodatkowy tylko wtedy, gdy istnieje łuk, który tor zwrotny rozjazdu ustawia z powrotem dokładnie równolegle, i gdy tory proste dokładnie wypełniają powstającą przy tym lukę.

Dlatego makieta jest w każdym systemie naprawdę budowana i sprawdzana: każde połączenie musi się dokładnie pokrywać (szczelina 0), okrąg musi się zamknąć, tor główny dodatkowy musi dochodzić do obu rozjazdów. To, co się nie zamyka, nie pojawia się tu jako liczba. W tych sześciu systemach makieta się zamyka – każdy możesz obejrzeć jako publiczny plan:

Koszt = tory, trzy kupowane osobno napędy rozjazdów i pulpit nastawczy, którym się je przełącza (pulpit na cztery napędy wystarcza na trzy). Liczona jest więc makieta bez sterowania cyfrowego. Nie obejmuje zasilania – przy sterowaniu analogowym transformatora, przy cyfrowym centrali; oba zależą od wielkości makiety, a nie od systemu torów. Nie ma w tym też dekoderów cyfrowych (§5.4a). Dla każdego artykułu wybieramy najtańszą ofertę naszych podłączonych sprzedawców (oferty dostępne mają pierwszeństwo przed tańszymi, których akurat nie da się kupić), liczoną według wielkości opakowań w handlu i zaokrągloną do pełnych euro, stan z dnia 1 listopada 2026; ceny pobieramy codziennie. Przy pulpicie najpierw liczy się to, czy pasuje do rodzaju napędu: tam, gdzie producent nie podaje rodzaju napędu, połączenie jest prawdopodobne, ale nieudokumentowane. Kliknięcie kwoty otwiera plan z pełną listą części. Jeśli brakuje ceny, zamiast sumy stoi myślnik – suma częściowa byłaby w porównaniu myląca. Jeśli przed kwotą stoi od, brakuje informacji, bez której zostaje tylko dolna granica – wielkości opakowania przy jednym artykule albo pulpitu nastawczego, którego w tym regionie zakupu nie ma żaden z naszych sprzedawców.

Każdy wiersz to prawdziwy, publicznie dostępny plan – obejrzyj go, obróć, zbuduj na jego podstawie:

Tillig H0 Elite się nie zamyka. Przy rozjazdach Elite (odgałęzienie 15°, 12°, 9,4° lub 6,34°) i wyłącznie łukach 30° nie jest oczywiste, że tor główny dodatkowy i tor postojowy da się zamknąć bez toru elastycznego – a w katalogu do odgałęzienia rozjazdu Elite nie ma łuku odwrotnego, który ustawiłby tor główny dodatkowy z powrotem równolegle. Plan nie wychodzi więc nie z powodu luki w naszych danych, lecz z geometrii systemu: Elite to system finescale dla samodzielnych budowniczych, w którym tor elastyczny jest normą. Kto chce planować wyłącznie z elementów katalogowych, ma łatwiej w systemach geometrycznych.

Dlatego dla Tilliga nie ma publicznego planu ani wiersza z kosztami – także w §8. Wyliczona lista części, której nikt nie sprawdził geometrycznie, nie byłaby wiarygodną liczbą.

Dlaczego liczba elementów tak bardzo się różni

Poniższe zestawienie pochodzi jeszcze ze starszej, rachunkowej metody i dlatego obejmuje więcej systemów. Dla danych o kosztach liczą się sprawdzone plany powyżej; ta tabela pokazuje efekt, o który chodzi:

Na dokładnie tę samą makietę potrzebujesz w Atlas Code 100 ponad dwa razy więcej elementów niż w Hornby. Wynika to z rastra: łuki 15° zamiast 30°, krótsze tory proste. Kto porównuje tylko cenę jednego łuku, porównuje niewłaściwą liczbę – liczy się to, ile elementów potrzebuje makieta.

Do tego w prawie wszystkich systemach dochodzą trzy napędy rozjazdów. Przy sterowaniu cyfrowym na tę makietę wystarcza jeden czterokanałowy moduł dekodera (§5.4a) – trzy dekodery wbudowane byłyby przy Märklin C ponad trzy razy droższe (około 115 € wobec około 35 €). W Kato Unitrack blok napędów odpada całkowicie, bo napęd jest w cenie rozjazdu.

Pięć systemów H0 nie pojawia się w tabeli: Peco Streamline, Peco Code 75, Peco Code 83, Shinohara i Micro Engineering nie mają łuków seryjnych – owal powstaje tam z toru elastycznego, a liczba elementów zależy od wybranego promienia. Brakuje Atlas Code 83, bo nasza biblioteka nie ma dla niego zwykłego rozjazdu lewego/prawego (zobacz lukę w danych w §10).

Pełne listy części z numerami katalogowymi znajdziesz w naszym wygenerowanym zbiorze danych porównawczych.

Ile kosztuje makieta (DACH)

Ceny z dnia: 22 października 2026 · Źródło: Modellbahn Union · Waluta: euro Jedna pozycja jest starsza: cenę toru prostego Piko 55201 (około 2 €, w Piko A) pobraliśmy ostatnio 8 sierpnia 2026. Ceny się zmieniają. Data jest zapisywana w wygenerowanym zbiorze danych przy każdym pobraniu – informacja tutaj to wyciąg z niego, a nie ręcznie wpisany rok.

Liczony jest rzeczywisty zakup: dla każdej pozycji wybierana jest pasująca oferta i zaokrąglana w górę do pełnych opakowań. Jeśli jedno opakowanie obejmuje kilka pozycji, kupuje się je raz i zalicza do wszystkich. W MU tory to prawie zawsze pojedyncze artykuły, więc nadwyżka powstaje rzadko – jedyny wyjątek jest zaraz poniżej.

Jedna pozycja Märklin C to opakowanie, a nie pojedynczy artykuł. Plan potrzebuje trzech łuków odwrotnych 24224. Modellbahn Union nie prowadzi tego łuku pojedynczo, tylko w zestawie Märklin 20299 (4 × 24224 + 2 × 24206, około 27 €). Policzony jest więc jeden zestaw; suma obejmuje tym samym czwarty łuk i dwa elementy 24206, których plan nie potrzebuje. Tak właśnie wygląda rzeczywisty zakup i dlatego ta tabela zaokrągla do pełnych opakowań. W chwili pobrania MU podawał zestaw jako „obecnie niedostępny”; cena stoi, dostępność to stan chwilowy.

Obie tabele wyceniają ten sam zakres: makietę bez sterowania cyfrowego. Ten sam rachunek, który stosuje plan budowy w aplikacji, obowiązuje w obu tabelach: tory, napędy i pulpit nastawczy, którym przestawia się rozjazdy analogowo. Dekoder dojdzie dopiero wtedy, gdy dla każdego formatu cyfrowego będziemy mieć wyceniony moduł – i wtedy jako moduł na cztery napędy, a nie jako dekoder wbudowany w każdy rozjazd (§5.4a).

Różni się sposób liczenia. §9 bierze dla każdego artykułu najtańszą ofertę spośród wszystkich podłączonych sprzedawców – przy czym oferty dostępne mają pierwszeństwo przed tańszymi, których akurat nie da się kupić –, podczas gdy ta tabela pozostaje przy jednym sprzedawcy. Obie zaokrąglają w górę do pełnych opakowań, o ile wielkość opakowania jest wpisana; tam, gdzie nie jest, §9 liczy na sztuki i podaje w ten sposób dolną granicę, a ta tabela woli zostawić sumę pustą. A opakowanie obejmujące kilka pozycji może tu zostać kupione raz i zaliczone do wszystkich – w zakupach tego zbioru danych obecnie się to jednak nie zdarza.

Która z obu liczb okaże się mniejsza, nie jest więc z góry przesądzone. To liczba rynkowa, a nie lista zakupów.

Kwoty na tej stronie są zaokrąglone do pełnych euro: ceny sprzedawców codziennie się zmieniają. Aktualną sumę dla Twojego planu pokazuje lista części w edytorze.

Te wartości łączy ta sama skala, ta sama makieta, ten sam region, ta sama waluta, ten sam dzień (poza jedną pozycją powyżej), ten sam sprzedawca i ten sam zakres: tory, trzy napędy, jeden pulpit nastawczy. Dlatego można je bez zastrzeżeń zestawiać ze sobą.

To, czego nie ma w sumach, brakuje symetrycznie. Poza nimi zostaje zasilanie – analogowo transformator, cyfrowo centrala. Oba zależą od wielkości makiety, a nie od systemu torów, a kto jeździ cyfrowo, i tak ma centralę. Łatwo przy tym pomylić trzy rzeczy: pulpit nastawczy przełącza (jego miarą jest liczba kanałów), transformator zasila (jego miarą jest moc w VA), a to, ile torów zasilających potrzebuje makieta, zależy od spadku napięcia na długości torów. Do tej tabeli należy tylko pierwsza z nich.

Brakuje dwóch systemów, obu z tego samego powodu. Tillig H0 Elite (Code 83) i Märklin K dało się wycenić u tego samego sprzedawcy, na około 279 € i około 281 €. Dla żadnego z nich nie ma jednak zamkniętego, sprawdzonego planu, tylko wyliczona lista części. W Elite do odgałęzienia rozjazdu Elite nie ma w katalogu łuku odwrotnego, z którym tor główny dodatkowy leżałby z powrotem równolegle (Elite to system oparty na torze elastycznym, §9). Liczba obok makiety, która się tak nie składa, byłaby właśnie tym rodzajem informacji, którego ta strona chce uniknąć. Wyliczenie dla Märklin K bierze rozjazdy elektryczne 2262 i 2263, które mają napęd już wbudowany. Kto zamiast nich kupi rozjazdy ręczne, potrzebuje do każdego napędu 75491.

Innych rozstawów szyn też nie ma w tej tabeli. Roco TT kosztuje za swoją wersję makiety około 194 €, ale makieta TT jest mniejsza (1713 × 774 mm zamiast dobrych 2,2 × 0,9 m). Zestawienie tej liczby z wartościami H0 pokazywałoby efekt rozstawu szyn jako przewagę cenową systemu. Kto wybiera między skalami, decyduje o miejscu, a nie o cenie torów. Dlatego w tabeli w §9 w jej komórce z kosztem stoi „inny rozstaw szyn” zamiast kwoty.

Wszystkie pięć to systemy aktualne – najtańszy nie jest tu więc tym, który jest wycofywany. Gdyby był, w tym miejscu stałoby zastrzeżenie z §5.5.

Trzy rzeczy, które można z tego wyczytać i które na forach zwykle umykają:

Liczba elementów i cena nie idą w parze – wręcz idą w przeciwne strony. Peco Setrack potrzebuje 31 elementów, czyli najmniej, a mimo to jest droższy niż Piko A z 35. Kto porównuje systemy według tego, „ile elementów potrzebuję”, myli się; kto porównuje je według ceny jednego łuku, też. Na to pytanie odpowiada tylko gotowa makieta.

Podsypka kosztuje dopłatę – i teraz możemy ją podać, ale tylko w połowie. Piko A i Piko A z podsypką to ta sama makieta w tym samym rozmiarze; wariant z podsypką kosztuje około 50 € więcej (+20%). To dopłata w porównaniu z gołym torem – przy samym Piko A dochodzą jeszcze podkład korkowy, tłuczeń i klej. Podkład korkowy da się policzyć (korek Noch, 3 m w opakowaniu, około 17–21 €); przy tłuczniu (około 12 € / 500 g) i kleju (około 7–17 €) żaden producent nie podaje wydajności w metrach toru. Te dwie pozycje wykazujemy więc jako „cena znana, ilość nieznana”, zamiast wymyślać liczbę. Rzeczywista różnica między oboma wariantami jest więc mniejsza niż około 50 €, ale o ile dokładnie, tego źródła nie mówią.

Blok rozjazdów jest duży – ale różnicę robią tory. Najlepiej widać to na Märklin C i Roco geoLine. W Märklin C trzy rozjazdy kosztują około 60 €, a ich napędy około 60 €, z pulpitem nastawczym więc około 141 € za elektrykę i rozjazdy: 47% sumy około 299 €, i nie ma w tym ani centymetra toru. W Roco geoLine, drugim najtańszym z pięciu, jest to około 69 € za rozjazdy i około 71 € za napędy – z pulpitem około 160 €, czyli około 20 € więcej. Różnica około 43 € między tymi dwoma systemami leży więc w całości w torach, a nie w rozjazdach. Dla czytelnika wynika z tego z kolei: kto planuje więcej niż trzy rozjazdy, zmienia kolejność w tej tabeli – i to przez napędy, których cena za sztukę sięga od około 15 € (Peco) do około 28 € (Piko).

Kto jeździ cyfrowo, liczy jeszcze inaczej, a różnica jest duża: Märklin oferuje do C-Gleis dekoder wbudowany na każdy rozjazd (74462, około 38 € – razem około 115 €), moduł czterokanałowy na wszystkie trzy rozjazdy kosztuje około 35 € (Viessmann k83, §5.4a). Oba sposoby są prawidłowe, drugi jest typowy i tańszy – różnica 3,3 raza. Moduł musi pasować do formatu cyfrowego, a nie do producenta torów: dla Märklin C plan budowy wybiera więc Viessmann k83, a nie własny m83 Märklina (60832, około 63 €), który jest prawie dwa razy droższy i w chwili pobrania był niedostępny. W sumach powyżej nie ma żadnego z nich: tabela porównuje makietę bez sterowania cyfrowego, bo inaczej dla części systemów liczylibyśmy dekoder, a dla innych nie.

Uwaga dotycząca zakupu: Od 25.09.2026 plan używa zwykłych rozjazdów 24611/24612 (24,3°) zamiast smukłych 24711/24712 (12,1°). Powodem jest rozstaw torów: smukły rozjazd kładzie tor główny dodatkowy w odległości 50 mm, a to dla H0 bardzo ciasno – rozstaw równoległych torów C-Gleis wynosi 77,5 mm. Kupić da się jedno i drugie; łuk odwrotny 24224 jest jednak w Modellbahn Union dostępny tylko w zestawie 20299 (cztery sztuki), a niektóre pozycje C-Gleis mają tam „czas dostawy na zapytanie” zamiast dostawy z magazynu.

Ile kosztuje makieta (UK)

Dla Wielkiej Brytanii obecnie nie pokazujemy sumy. Żaden system nie jest tam w pełni wyceniony, a suma pojawi się dopiero wtedy, gdy każda pozycja makiety będzie miała cenę.

10. Czego jeszcze brakuje

Dla DACH podajemy koszty (§9): sumy w części DACH pochodzą z Modellbahn Union. Wszystkich sześciu podłączonych sprzedawców z DACH dostarcza razem ceny dla 839 artykułów. Dla Wielkiej Brytanii i USA sumy nie ma. Otwarte pozostaje:

1. Luki w danych naszych własnych bibliotek. Przy wycenie okazało się, że kilka pozycji nie ma w ogóle prawdziwych numerów katalogowych producenta:

• Rocoline z podsypką i Roco Line: elementy z wewnętrznymi oznaczeniami D4, D8, D12 zamiast numeru katalogowego Roco – tak nie da się ich zamówić ani wycenić.
• Roco Line: numery łączone, takie jak 40295/40296 (napęd lewy/prawy) i 42616/617. Częściowo rozwiązane (10.08.2026): Takie numery są teraz przy wycenie rozkładane na części, więc artykuł znajduje się pod pojedynczym numerem (42616/617 → 42616, znaleziony). Nie zastępuje to porządnej obsługi danych, ale elementy od razu da się znaleźć. Rozkład jest celowo ostrożny: 3900 D1/1 (Märklin) zostaje nietknięty, bo ukośnik należy tam do nazwy. Rozwiązane (05.10.2026): Napędy są teraz prowadzone osobno – 40295 dla rozjazdów lewych, 40296 dla prawych.
• Atlas H0 Code 83: w bibliotece brak zwykłego rozjazdu lewego/prawego (łącznie 10 elementów). Rozwiązane (08.10.2026): dodano 26 rozjazdów i skrzyżowań, w tym Snap-Switches jako rozjazdy elektryczne i ręczne.
• Piko N: symbol zastępczy zamiast numeru katalogowego.

To nie jest wniosek o producentach, tylko o naszych danych – i praca po naszej stronie. Dopóki jest otwarta, w porównaniu kosztów brakuje akurat obu systemów Roco.

2. Märklin C – załatwione. Brakujący dekoder miał stary numer 74461; jego następca 74462 został pobrany (około 38 €). Makieta od 25.09.2026 używa zwykłych rozjazdów 24611/24612; ich łuk odwrotny 24224 sprzedawca prowadzi w zestawie 20299 (uwaga w §9). Märklin C jest więc w pełni ujęty w §9.

2a. USA bez sumy. W USA obecnie nie pobieramy cen sprzedawców. Dlatego nie ma tam sumy dla żadnej makiety.

2b. UK bez sumy. W Wielkiej Brytanii obecnie pobieramy tylko niewiele cen torów i dla żadnego systemu makieta nie jest w pełni wyceniona. Podłączone źródło Scograil prowadzi głównie tory kontynentalne (Roco, Fleischmann, Kato); dla makiet z torów Peco i Hornby nie ma ceny żadnej pozycji.

2c. Märklinshop: ceny tak, suma jeszcze nie. Od końca sierpnia Märklinshop jest podłączony jako drugie źródło DACH. Minitrix N Code 60 Beton jest tam wyceniony w całości, a Minitrix oraz Märklin K z wyjątkiem dwóch pozycji każdy. Mimo to nie podajemy sumy: ponad połowę torów sklep sprzedaje tylko w minimalnych ilościach (zwykle dziesięć sztuk), a liczba sztuk w ofercie nie jest u niego jeszcze wpisana (content_kind = unknown). W podanej sumie części DACH Märklinshopu więc nadal nie ma – zostaje ona przy Modellbahn Union. Kolumna kosztów w §9 wybiera natomiast dla każdego artykułu spośród wszystkich podłączonych sprzedawców i może tam na niego trafić; tam, gdzie brakuje jego wielkości opakowania, liczy na sztuki i jest wtedy dolną granicą.

3. Podsypka jako pozycja kosztów. Przy systemach bez podsypki w porównaniu brakuje jeszcze podkładu korkowego, tłucznia i kleju – około 7 metrów toru przy przykładowej makiecie. Tabela roadbed_products i obliczanie ilości są gotowe, a dziewięć artykułów jest już wpisanych i wycenionych. Przy podkładzie korkowym wydajność jest udokumentowana (korek Noch, 3 m w opakowaniu); przy tłuczniu i kleju żaden producent nie podaje wydajności w metrach toru, więc zostają bez ilości. Dopiero wtedy tabelę z §9 będzie można przełączyć między „same tory” a „z podsypką”. Do tego czasu obowiązuje: liczby porównują tor z podsypką z gołym torem, a nie z gotowym, zasypanym tłuczniem.

4. Rozjazdy z kilkoma napędami – obsługa danych jeszcze trwa. Rozjazd potrójny potrzebuje dwóch napędów, a nie jednego. Lista części liczy więc napędy, a nie rozjazdy, a zapotrzebowanie na dekodery to dzielenie według liczby kanałów zamiast mnożenia (§5.4a).

Otwarta pozostaje weryfikacja: wśród rozjazdów potrójnych, krzyżowych podwójnych i krzyżowych nasze biblioteki mają 67 kandydatów; udokumentowane i wpisane są dotąd dwa (Märklin C 24630, Piko A 55225). Wszystkie pozostałe nadal liczą jeden napęd. To świadoma decyzja: badanie Märklin C 24624 (rozjazd krzyżowy podwójny) dało sprzeczne informacje – kilku sprzedawców pisze, że napęd jest tam już wbudowany, co byłoby trzecim, jeszcze niezamodelowanym przypadkiem. Wpisanie liczby, której nie da się udokumentować, byłoby tym samym błędem co zgadnięta wielkość opakowania.

Dla tabel w §9 nic to nie zmienia: Makieta porównawcza używa w każdym systemie wyłącznie zwykłych rozjazdów lewych/prawych. Liczenie napędów wpływa na Twoje własne plany, gdy tylko znajdzie się w nich rozjazd potrójny.

5. Sterowanie cyfrowe dla systemów dwuszynowych – bez sumy tylko przy napędach silnikowych. Moduły czterokanałowe dla Motorola/mfx są wycenione (m83, k83 – §5.4a). Dla DCC są to ESU SwitchPilot 3 (51830; około 43 €, cztery kanały, DCC i Motorola) oraz własny moduł ośmiokanałowy Modellbahn Union dla napędów dwucewkowych (około 30 €). Oba są zweryfikowane, plan budowy podaje więc etap cyfrowy dla systemów dwuszynowych z kwotą – z jednym wyjątkiem, który wyjaśnia następny punkt: wszystkie moduły DCC, które mamy w ofercie, to moduły dla napędów dwucewkowych, a sześć naszych systemów ma napęd silnikowy. Tam etap pozostaje bez liczby, bo nie mamy w ofercie pasującego modułu – a nie dlatego, że żaden nie jest wpisany.

6. Rodzaj napędu jest zapisany – ale tylko przy niewielu artykułach. Liczba kanałów pulpitów nastawczych jest w danych producentów (§5.4a), a rodzaj napędu ma własne pole. Było to konieczne, bo dekoder czy pulpit nie pasuje do każdego napędu: moduł dla napędów dwucewkowych nie przełącza napędu silnikowego (na przykład Tillig 86112, którego używa sześć naszych systemów, w tym Tillig Elite i Roco TT), a pulpit, który oczekuje wyłącznika krańcowego, nie przełącza napędu bez niego.

Otwarta pozostaje weryfikacja, i to ona jest normą, a nie wyjątkiem: z 27 artykułów z napędami dotąd sześć ma udokumentowany rodzaj. Tam, gdzie brakuje go po jednej ze stron, niczego więc nie wykluczamy – ale też nie nazywamy połączenia sprawdzonym. W kolumnie kosztów oznacza to konkretnie: cztery z pięciu systemów H0 dostają najtańszy pulpit, który prawdopodobnie przełącza ich napęd (Roco 10521 bez wymogu wyłącznika krańcowego, około 21 €); tylko Peco Setrack ma udokumentowany napęd dwucewkowy i dlatego dostaje pulpit Märklin, który na pewno pasuje (72720, około 22 €). Poza H0 ten sam pulpit dostają Tillig TT Bettungsgleis (83960) i Märklin I (5625): obaj producenci podają swój napęd jako dwucewkowy z wyłącznikiem krańcowym. Odwrotnie udokumentowany napęd „silnikowy” naprawdę wyklucza: przy Tillig Elite i Roco TT każdy moduł dla napędów dwucewkowych wypada z wyboru. Ta sama zasada co przy tłuczniu i kleju (punkt 3): lepiej nazwana luka niż wymyślona liczba – ale też żadnego wykluczenia z niewiedzy.

7. Pozostałe regiony. Dla Wielkiej Brytanii i USA obecnie nie ma sumy (punkty 2a i 2b).