Satın alma rehberi

Maket tren: Hangi ray sistemi sana uygun?

İki raylı mı üç raylı mı, balastlı mı balastsız mı, somut olarak hangi sistem: aynı örnek maket için her ray sisteminde gerçek fiyatlarla.

1. Bu soru neden ikinci en önemli soru

Ne kadar yerin olduğuna karar verdin, buradan da ölçeğine: H0, TT, N ya da Z. Bir sonraki soru hemen geliyor: Hangi rayı alayım?

Bu soru ölçekten daha küçük gibi gelir, ama değildir. Şunları belirler:

  • hangi yarıçaplarda sürebileceğini, dolayısıyla maketinde hangi lokomotiflerin çalışacağını,
  • hangi istasyonları kurabileceğini: dar açılı makaslar ve İngiliz makasları her sistemde yoktur,
  • ray döşemenin ne kadar iş çıkaracağını: balast dökerek ya da dökmeden,
  • ve hepsinin sana kaça mal olacağını: yalnızca ilk alışverişte değil, ileride takacağın her makasta.

Sonradan sistem değiştirmek şu demektir: rayları satmak (zararına) ve yenilerini almak. Yumuşak bir geçiş yoktur. Bu yüzden burada bir saat düşünmek, başka her yerden daha çok karşılığını verir.

2. Karar zinciri

Bu sırayla dört soru. Her biri seçeneği daraltır.

  1. İki raylı mı, orta raylı mı? (yalnızca H0’da önemli) → §3
  2. Balastlı mı, balastsız mı? → §4
  3. Tam olarak hangi sistem? → §5
  4. Hangi profil yüksekliği? (Code 100 / 83 / 75) → §6

Sırayı ters çevirip “en iyi marka hangisi?” sorusuyla başlayan, forumlardaki bitmeyen tartışmalara düşer. Sondan başa gidince cevap yoktur; baştan sona gidince çoğu zaman yalnızca iki ya da üç sistem kalır.

3. İki raylı mı, orta raylı mı?

Konu ne? Neredeyse bütün üreticilerde akım iki ray demiri üzerinden gelir (iki raylı, doğru akım). Märklin H0’da hattın ortasında üçüncü bir iletken kullanır: eskiden orta ray olarak, bugün küçük kontak noktalarından oluşan bir sıra olarak (nokta kontaklar, “saplamalar”).

Bu neden önemli? Bu zincirde yalnızca rayları değil, araçları da etkileyen tek karar budur. Orta raylı bir lokomotif iki raylı rayda çalışmaz, tersi de geçerli. Burada rayla birlikte koca bir ekosistem seçersin.

Sana maliyeti ne? Yanlış karar verirsen bu, bütün hobinin en pahalı hatasıdır: İşin içinde yalnızca raylar değil, bütün lokomotif ve vagon koleksiyonu vardır.

Nasıl karar verirsin?

  • Orta raylı (Märklin): miras kalmış ya da ikinci el Märklin araçların varsa, kablolamayla uğraşmadan armut hatları senin için önemliyse ya da zaten Märklin dünyasındaysan.
  • İki raylı: bütün üreticilerden serbestçe alışveriş yapmak istiyorsan, nokta kontaksız ray görüntüsü senin için önemliyse ya da H0 dışında planlıyorsan; N, TT ve Z’de bu soru pratikte yoktur.

Kitaplıklarımızda: 113 sistem iki raylı, 19 sistem orta raylı. H0’daki orta raylı sistemlerin hepsi Märklin/Trix Express’tir; bunlara 0 ölçeğinde Lionel FasTrack, Lionel O Tubular, Lionel O-27 Tubular, Atlas O 21st Century, MTH RealTrax, GarGraves 0, Ross 0, Menards O ve tarihî Lionel Super O, MTH ScaleTrax ve Marx 0 eklenir. N’de tek bir tarihî üç raylı sistem vardır: İspanya’dan Ibertren N 3N, doğru akımla sürülür.

4. Balastlı mı, balastsız mı?

Konu ne? Balastlı ray, hat gövdesini plastik bir parça olarak hazır getirir: Birbirine takarsın ve bitmiş gibi görünür. Balastsız ray yalnızca ray demiri ve travers şerididir; alt yapıyı (mantar) ve balastı kendin eklersin.

Bu neden önemli? Maketini nasıl kuracağını ve nasıl görüneceğini bu belirler.

Sana maliyeti ne? Burada iki kalem birbirine karşı çalışır:

  • Balastlı rayın parça fiyatı daha yüksektir.
  • Balastsız ray ayrı bir kalem olarak mantar ray yatağı ve balast ister, üstüne de işçilik.

Kitaplıklarımızda 141 sistemin 109’u balastsız, 28’i balastlı; kalan dördü üstü kaplanmış tramvay raylarıdır. Balastsız bir sistem seçen, balastı en baştan hesaba katmalı, ray döşendikten sonra fark etmemeli.

Nasıl karar verirsin?

  • Balastlı: halı ya da masa üzerinde kurup yeniden söküyorsan, maketin yeri değişecekse, çocuklar da oynuyorsa ya da uzun uzun uğraşmak yerine hızlıca tren sürmek istiyorsan. Balastlı ray basmaya daha dayanıklıdır ve işletmede daha güvenilirdir.
  • Balastsız: maket sabit kurulacaksa ve sonuç olabildiğince gerçekçi görünmeliyse.

Çoğu zaman geç fark edilen bir ayrıntı: Esnek ray (flex ray), yani serbestçe bükülen metrelik parça, balastlı sistemlerde neredeyse hiç yoktur. Kıvrımlı bir hat güzergâhı isteyen, balastsız bir sistemle daha iyi sonuç alır. Verilerimizde pek çok balastlı sistemde (Kato Unitrack, balastlı Piko A, Bachmann E-Z Track, Roco geoLine) esnek ray yoktur; balastlı Rocoline istisnalardan biridir.

5. Tam olarak hangi sistem?

Konu ne? Artık çoğu zaman yalnızca birkaç sistem kalır. Bunlar, bu sırayla kontrol edilmesi gereken dört noktada ayrılır.

5.1 En küçük yarıçap lokomotiflerine yetiyor mu?

En küçük seri yarıçap, maketinin kesin sınırıdır. Sistemler arasında belirgin biçimde değişir: H0’da 295 mm ile 508 mm, N’de 103 mm ile 286 mm arasında. 103 mm, üreticiye göre yalnızca onaylı araçların geçebildiği TOMIX mini kurplarıdır.

Bu bir incelik değil: Kato Unitrack HO 430 mm’den, Roco Line ve Rocoline 358 mm’den başlar. Yeri az olanın Kato’yla seçeneği düpedüz daha azdır. Öte yandan Rocoline 1962 mm’ye kadar çıkar; uzun ekspres vagonlarının da güzel göründüğü bir yarıçap.

Sistemindeki kurp yarıçapları hangi araçları sürebileceğini belirler. Ayrıca bkz.: Minimum yarıçap (denetim kuralı), Yarıçap (sözlük).

5.2 İstasyonunun ihtiyaç duyduğu makaslar var mı?

Basit bir daire için her sistem yeter. Gerçek bir istasyon planladığın anda daha fazlası gerekir: dar açılı makaslar (dar hat eksenleri arası mesafe için dönüşlü makaslar), üç yollu makaslar ve İngiliz makası. Bunlar eksikse, forumlarda başka açılardan iyi bir sisteme karşı en sık öne sürülen gerekçe budur.

Verilerden (H0, güncel sistemler): İngiliz makası Märklin C, Märklin K, Piko A, balastlı Piko A, Roco geoLine, Roco Line, balastlı Rocoline, Tillig Elite ve Peco Streamline’da (Code 100, Code 75 ve Code 83) bulunur; yani kıta Avrupası sistemlerinde ve Peco’nun Streamline serisinde. Dar hatta da Bemo H0m’de vardır. İngiliz makası Kato Unitrack HO, Bachmann E-Z Track, Hornby, Peco Setrack, Peco H0m ve bütün Atlas sistemlerinde yoktur.

5.3 Ürün yelpazesi ne kadar geniş?

Daha çok parça çeşidi, planlarken daha çok serbestlik demektir. Aralık çok geniştir: 3 parçadan (Peco ve Micro Engineering H0n3) 169 parçaya (Tomix Fine Track N) kadar.

Yorumlarken dikkat: Sistemde esnek ray varsa küçük bir yelpaze eleme nedeni değildir. Peco Streamline’da hiç sabit kurp yoktur, çünkü orada her şey esnek raydan bükülür. Bu bir eksiklik değil, başka bir planlama tarzıdır.

5.4 Bir makas gerçekte kaça mal olur?

Çoğu hesabı alt üst eden kalem budur. Çoğu sistemde makas motoru kutuda yoktur: Makas kutudan elle kurulan makas olarak çıkar, elektrikli motor ayrı bir üründür ve her makas için ayrıca alırsın.

Verilerimize göre 141 sistemin tamamında:

  • 73 sistem motoru ayrı satar: her elektrikli makas için ek bir ürün.
  • 4 sistem dijital işletim için ayrıca kendi makas içi dekoderini sunar (Märklin C ve Trix C’de 74491 motor + 74462 dekoder, Roco geoLine’da 61195 + 61196, LGB’de 12010 + 55524).
  • 10 sistemde motor yerleşiktir (Kato Unitrack N, Kato Unitram, Bachmann E-Z Track N, Rokuhan Z, Atlas O 21st Century, MTH RealTrax, MTH ScaleTrax, Lionel O Tubular, USA Trains G, Frateschi H0).

Karar vermeden önce bunu kendi planın üzerinde hesapla: Orta büyüklükte bir istasyonda kolayca on iki makas olur, dolayısıyla on iki motor; Märklin C’de yalnızca bunlar için yaklaşık €240. Bazı sistemlerde bu kalem bütün rayların toplamından büyüktür.

Motor sayısına dikkat: “Bir makas = bir motor” her zaman doğru değildir. Bir üç yollu makas iki motor ister (Märklin C 24630, Piko A 55225; iki üretici de bunu açıkça belirtir), çift S makas dört motora kadar. Makas sayısına göre hesaplayan, tam da en pahalı parçaları fazla ucuz hesaplar.

5.4a Dijital, çoğu kişinin hesapladığından daha ucuz

Dijital işletimi gereksiz yere caydırıcı gösteren düşünce hatası burada. Çoğu zaman “her makasa bir dekoder” diye okunur ve çarpılır. Bu, geçerli iki yolun pahalı olanıdır:

Yapı tipiÖrnekParça başına motor12 motor
Makas içi dekoder (makasın içine takılır)Märklin 74462 · ≈ €381≈ €459
Dekoder modülü (merkezde monte edilir)Märklin m83 (60832) · ≈ €634≈ €189
Dekoder modülüViessmann k83 (5211) · ≈ €354≈ €106

Dörtlü bir modül dört motoru kumanda eder. İhtiyaç bu yüzden çarpma değil, yukarı yuvarlanan bir bölmedir: yukarı_yuvarla(motorlar ÷ kanallar). On iki motorda en ucuz yolla en pahalı yol arasında 4,3 kat fark vardır.

Karşılığında verdiğin şu: Modül maketin altında merkezde durur ve her motordan oraya bir kablo çifti gider. Makas içi dekoder tam da bu kablolamadan kurtarır; küçük bir maket için gerçek bir gerekçe, bir istasyon için nadiren.

Dekoder ray üreticisine değil, dijital formata uymalıdır: Üç raylı maketler (Märklin) Motorola/mfx ile, iki raylı maketler DCC ile çalışır. Viessmann k83 bir Motorola modülüdür: Märklin için doğru, DCC maketi için yanlış.

Analog da bedava değildir. Makasları elektrikle ama dijital merkez olmadan kuran, bir kumanda paneline ihtiyaç duyar. Burada da bölme geçerlidir: Yaygın dört panelin hepsi dört motoru kumanda eder, ihtiyaç da yukarı_yuvarla(motorlar ÷ 4) olur.

Kumanda paneliFiyatMotorUç konum kesicisi gerektirir
Märklin 72720≈ €224belirtilmemiş
Roco 10521 (geri bildirimsiz)≈ €214hayır
Viessmann 5549≈ €284evet
Roco 10520 (geri bildirimli)≈ €334evet

Son sütun fiyat farkından daha önemlidir: Uç konum kesicili motor bekleyen bir panel, kesicisi olmayan bir motoru güvenilir biçimde kumanda edemez. Dört üreticiden üçü bunu ürün açıklamasında açıkça söyler; Märklin bu konuda bir şey söylemez ve bundan panelin uç konum kesicisi olmadan çalıştığı sonucu çıkmaz. Motorunun hangi yapı tipinde olduğu panelin değil, motorun veri sayfasında yazar.

Trackplanner her sistem için motor modelini ve motorun ürün numarasını bilir. Bu yüzden motorlar parça listesinde ayrı bir kalem olarak görünür: Kalemi sipariş vermeden önce görürsün, sonra değil. Yapım planında elektrik bir donanım düzeyi olarak yer alır (elle → elektrikli → dijital), her biri kendi ek fiyatıyla; dekoder ihtiyacı burada makas sayısına göre değil, kanal sayısına göre hesaplanır.

5.5 Sistem hâlâ üretiliyor mu?

Fiyat karşılaştırmasının en kolay gizlediği nokta. Bir ray sistemi tek seferlik bir satın alma değildir: Sonradan yine alırsın. İki yıl sonra üç kurp eksik çıkar, bir makas bozulur, istasyon büyür. Üretimi durdurulmuş bir sistemi o zaman yalnızca ikinci el ya da stok fazlasından tamamlayabilirsin, kimsenin önceden bilemeyeceği fiyatlarla.

Bu yüzden tablolarımızda her fiyatın yanında durum yazar:

DurumAnlamıSenin için ne demek
güncelüretiliyor ve satıştayıllar sonra da yeniden alınabilir
üretimden kalktıüretim durduruldu, henüz stok varçoğu zaman ucuz, ama stok sınırlı
tarihîartık üretilmiyoryalnızca ikinci el, takas pazarı, stok fazlası

Kayıtlı 141 sistemin 106’sı güncel, 35’i tarihî (aralarında Märklin M, Fleischmann Profi, Trix Express, Piko Hobby, Shinohara); şu anda üretimden kalkmış sistem yok.

Bu, üretimden kalkmış modeller yasak mı demek? Hayır. Üretimi durdurulmuş bir sistem şu an ucuza bulunabiliyorsa, iyi bir seçim olabilir: son hâli belli bir maket için, bir sergi tahtası için, küçük bütçeyle başlangıç için. Ama o zaman iki şeyi bilmen gerekir:

  1. Düşük fiyat kısmen bir stok eritme fiyatıdır, sistemin kalıcı bir özelliği değil. Bir sonraki parçanın sana kaça mal olacağı hakkında hiçbir şey söylemez.
  2. Son hâl için gereken her şeyi hemen birlikte al. Üretimi süren bir sistemde parça parça sonradan alabilirsin; üretimden kalkan bir sistemde bugünkü stok senin stokundur.

Bu bilgi bölümünde artık satılmayan bir sistemi fiyatça en ucuz diye andığımız yerde, çekince hemen yanında durur; hâlâ satılan en ucuz sistemin fiyatıyla birlikte, böylece geleceğe güvenle devam edebilmenin sana kaça mal olduğunu görürsün.

6. Profil yüksekliği: Code 100, 83 mü, 75 mi?

Konu ne? “Code”, inçin binde biri cinsinden ray yüksekliğidir. Code 100 = 2,5 mm, Code 83 ≈ 2,1 mm, Code 75 ≈ 1,9 mm.

Bu neden önemli? Alçak profiller belirgin biçimde daha gerçekçi görünür. Yüksek profiller daha sağlamdır ve daha çok şeyi tolere eder: hem ray döşerken hem de Code 75’te takılabilen yüksek tekerlek flanşlı eski araçlarda.

Nasıl karar verirsin?

  • Code 100: eski ya da ikinci el araçlar sürüyorsan, işletme güvenliği görüntünün önüne geçiyorsa ya da raya sık dokunuluyorsa.
  • Code 83: yeni kurulan maketler için bugünün standardı, iyi bir orta yol.
  • Code 75 ve daha incesi: fotoğraf çekiyorsan ve yalnızca modern araçlar sürüyorsan.

Aynı marka içinde profiller adaptör raylarla birleştirilebilir; yani bütün maket için değil, ama görünen bölümler için karar vermen gerekir.

7. Sistemleri karıştırabilir misin?

Kısa cevap: evet, bazı sınırlarla. İki raylı doğru akımda üreticiler aynı normları izler; elektrik açısından birbirine uyar. Mekanik olarak adaptör ray birleştiricileri gerekir, farklı profil yüksekliklerinde ya da balastlı ↔ balastsız geçişte de yükseklik farkını dengelemen gerekir.

Mümkün olmayan şu: iki raylıyı orta raylıyla karıştırmak.

Yaygın ve mantıklı durum “her şeyi karıştırmak” değil, şudur: bir ana sistem, başka bir sistemden tek tük parçalarla tamamlanmış; örneğin senin sisteminde olmayan bir makas tipi.

Trackplanner’da aynı plana birden fazla kitaplık yükleyebilir ve bir şey satın almadan önce kombinasyonu deneyebilirsin.

8. Karşılaştırma tabloları

Her ölçek için oluşturulan tabloların tamamı, ray kitaplıklarından üretilen karşılaştırma veri setimizde yer alıyor.

H0’dan bir kesit, güncel sistemler, ürün yelpazesinin genişliğine göre:

SistemParçaAkımBalastEn küçük REn büyük REsnek rayİngiliz makasıMotor
Rocoline balastlı63iki raylıevet358 mm1962 mmevetevetayrı
Märklin K53üç raylıhayır295 mm902 mmevetevetayrı + dekoder
Tillig H0 Elite (Code 83)52iki raylıhayır366 mm543 mmevetevetayrı
Bachmann E-Z Track50iki raylıevet381 mm902 mmhayırhayır—
Roco Line Code 8350iki raylıhayır358 mm1962 mmevetevetayrı
Märklin C43üç raylıevet360 mm1115 mmhayırevetayrı + dekoder
Atlas H0 Code 8336iki raylıhayır457 mm610 mmevethayırayrı
Trix C33iki raylıevet360 mm1115 mmhayırevetayrı + dekoder
Peco H0 Code 100 Streamline30iki raylıhayıryalnızca esnek ray—evetevetayrı
Hornby Standard30iki raylıhayır371 mm859 mmevethayır—
Kato Unitrack HO29iki raylıevet430 mm790 mmhayırhayırayrı
Piko A balastlı29iki raylıevet360 mm908 mmhayırevetayrı
Piko A26iki raylıhayır360 mm908 mmevetevetayrı
Roco geoLine21iki raylıevet358 mm511 mmhayırevetayrı + dekoder

N’den bir kesit, güncel sistemler:

SistemParçaBalastEn küçük REn büyük REsnek rayİngiliz makasıMotor
Tomix Fine Track N169evet103 mm605 mmhayırevetayrı
Minitrix68hayır195 mm526 mmevetevetayrı
Kato Unitrack N67evet150 mm718 mmhayırevetentegre
Atlas N Code 5551hayır254 mm1803 mmevetevet—
Fleischmann Piccolo47evet192 mm430 mmevetevetayrı
Roco N46hayır195 mm765 mmevetevetayrı

9. Her sistemde aynı maket

Sistemleri tek tek parça fiyatlarıyla karşılaştırmak yanıltır. Bu yüzden oluşturucu her sistem için aynı küçük ama eksiksiz maketi kurar ve bunun için neyin gerektiğini sayar:

Oval (iki yarım daire + iki düz kenar)
+ sayding  (2 makas)
+ yan hat  (1 makas)
= 3 makas, yani 3 motor

Üçü de sıradan sol/sağ makastır; yani burada gerçekten “bir makas = bir motor” geçerlidir (üç yollu bir makasta iki olurdu, §5.4). Dijital işletmede buna tek bir dörtlü modül eklenir, üç dekoder değil: yukarı yuvarla(3 ÷ 4) = 1. Märklin C için bu, yaklaşık €115 yerine yaklaşık €35 demek.

Maket hesap değil, gerçek bir plan

Bu karşılaştırmayı çoğundan ayıran nokta burası. Hedef ölçülerden bir parça listesi çıkarmak kolaydır; ama böyle bir liste, hiçbir zaman kapalı bir maket oluşturmayan parçalar içerebilir. Bir oval ancak dönüş raylarının açılarının toplamı 360° ise kapanır; bir sayding ancak makasın sapan yolunu yeniden tam paralel hâle getiren bir dönüş rayı varsa ve düz raylar bu sırada oluşan boşluğu tam olarak dolduruyorsa kapanır.

Bu yüzden maket her sistemde gerçekten kurulur ve denetlenir: Her bağlantı noktası tam örtüşmelidir (boşluk 0), halka kapanmalıdır, sayding iki makasa da ulaşmalıdır. Kapanmayan, burada sayı olarak görünmez. Maket şu altı sistemde kapanıyor; her birine herkese açık bir plan olarak bakabilirsin:

SistemParçaBoyutKurp yarıçapıParalel hat mesafesiMaliyet
Peco H0 Code 100 Setrack312208 × 938 mm438 mm62 mmen az €237
Piko A352316 × 906 mm422 mm62 mmen az €230
Piko A balastlı352324 × 906 mm422 mm62 mmen az €273
Märklin C362255 × 953 mm438 mm78 mmen az €254
Roco geoLine392238 × 946 mm435 mm77 mmen az €210
Roco TT (TT ölçeği)411713 × 774 mm365 mm44 mmfarklı hat açıklığı

Maliyet = raylar, ayrıca satın alınan üç makas motoru ve onları çalıştıran kumanda paneli (üç motor için dörtlü bir panel yeter). Böylece hesaplanan, dijital kumandasız maket. Güç kaynağı ise dahil değil: analogda trafo, dijitalde merkez ünite; ikisi de ray sistemine değil, maketin büyüklüğüne bağlıdır. Dijital dekoderler de bu hesapta yok (§5.4a). Her ürün için bağlı satıcılarımızın en uygun teklifi seçilir; stokta olanlar, şu anda bulunmayan daha ucuzlarının önüne geçer. Hesap satıcıların sattığı ambalaj büyüklükleriyle yapılır, tam euroya yuvarlanır, 20 Kasım 2026 itibarıyla; fiyatları her gün alıyoruz. Panelde önce motorun yapı tipine uyup uymadığı önemlidir: Üreticinin motorun yapı tipini belirtmediği yerde eşleşme akla yatkındır ama belgeli değildir. Tutara tıklamak planı tam parça listesiyle açar. Bir fiyat eksikse toplamın yerinde uzun çizgi durur; bir karşılaştırmada kısmi toplam yanıltıcı olurdu. Tutarın önünde en az yazıyorsa bir bilgi eksiktir ve geriye yalnızca bir alt sınır kalır: bir ürünün ambalaj büyüklüğü ya da bu satın alma bölgesinde satıcılarımızdan hiçbirinin satmadığı bir kumanda paneli.

Her satır gerçek, herkesin açabildiği bir plandır: bak, döndür, aynısını kur.

Tillig H0 Elite kapanmıyor. Elite makaslarıyla (sapma açısı 15°, 12°, 9,4° ya da 6,34°) ve yalnızca 30°’lik dönüş raylarıyla, saydingin ve yan hattın esnek ray olmadan kapatılabileceği kendiliğinden belli değildir; katalogda da Elite makasının sapma açısına uyan, saydingi yeniden paralel hâle getiren bir ters kurp yok. Yani plan, verilerimizdeki bir boşluk yüzünden değil, sistemin geometrisi yüzünden başarısız oluyor: Elite, rayını kendi yapanlar için bir finescale sistemidir; orada esnek ray olağan durumdur. Yalnızca katalog parçalarıyla planlamak isteyen, geometrik sistemlerle daha kolay ilerler.

Bu yüzden Tillig için herkese açık bir plan da maliyet satırı da yok; §8’de de yok. Kimsenin geometrik olarak denetlemediği hesaplanmış bir parça listesi güvenilir bir sayı olmazdı.

Parça sayısı neden bu kadar farklı

Aşağıdaki özet hâlâ eski, hesaplamaya dayalı yöntemden geliyor ve bu yüzden daha fazla sistemi kapsıyor. Maliyetle ilgili söylenenler için yukarıdaki denetlenmiş planlar geçerli; bu tablo ise söz konusu etkiyi gösteriyor:

SistemAynı maket için parçaBunlardan dönüş rayı
Hornby Standard248
Peco Code 100 Setrack288
Bachmann E-Z Track3112
Kato Unitrack HO3416
Rocoline balastlı · Atlas True-Track3812
Piko A3912
Märklin C · Roco Line · Roco geoLine4112
Trix4312
Atlas H0 Code 1005424

Tam olarak aynı maket için Atlas Code 100’de Hornby’dekinin iki katından fazla parçaya ihtiyacın olur. Nedeni sistemin ölçü düzeni: 30° yerine 15°’lik dönüş rayları, daha kısa düz raylar. Yalnızca bir dönüş rayının parça fiyatını karşılaştıran, yanlış sayıyı karşılaştırır; belirleyici olan, maketin kaç parçaya ihtiyaç duyduğudur.

Buna neredeyse bütün sistemlerde üç makas motoru eklenir. Dijital işletmede bu maket için bir dörtlü dekoder modülü yeter (§5.4a); üç yerleşik dekoder Märklin C’de üç katından da pahalı olurdu (yaklaşık €115’e karşı yaklaşık €35). Kato Unitrack’te motor kalemi tamamen ortadan kalkar, çünkü motor makasın fiyatına dahildir.

Beş H0 sistemi tabloda yok: Peco Streamline, Peco Code 75, Peco Code 83, Shinohara ve Micro Engineering seri üretim dönüş rayı sunmuyor; orada oval esnek raydan oluşur, parça sayısı da kendi seçtiğin yarıçapa bağlıdır. Atlas Code 83 eksik, çünkü kitaplığımızda onun için basit bir sol/sağ makas yok (bkz. §10’daki veri boşluğu).

Ürün kodlarıyla birlikte eksiksiz parça listeleri, oluşturulan karşılaştırma veri setimizde yer alıyor.

Maket ne tutar (DACH)

Fiyat tarihi: 22 Ekim 2026 · Kaynak: Modellbahn Union · Para birimi: euro Bir kalem daha eski: Piko 55201 düz rayın fiyatını (yaklaşık €2, Piko A’da) en son 8 Ağustos 2026’da aldık. Fiyatlar değişir. Tarih, her alımda oluşturulan veri setine birlikte yazılır; buradaki bilgi ondan bir alıntıdır, elle güncellenen bir yıl değil.

Hesaplanan, gerçek satın alma: Her kalem için uygun satış ilanı seçilir ve tam ambalajlara yukarı yuvarlanır. Bir ambalaj birden fazla kalemi karşılıyorsa bir kez satın alınır ve hepsine sayılır. MU’da raylar neredeyse hep tek tek satılır; bu yüzden nadiren fazla parça kalır. Tek istisna hemen aşağıda.

Märklin C’nin bir kalemi tek parça değil, bir ambalaj. Plan üç adet 24224 ters kurp istiyor. Modellbahn Union bu dönüş rayını tek tek değil, Märklin 20299 setinde satıyor (4 × 24224 + 2 × 24206, yaklaşık €27). Bu yüzden bir set hesaplanmıştır; toplamda böylece planın ihtiyaç duymadığı dördüncü bir dönüş rayı ve iki 24206 da var. Satın alma gerçekte böyle olur; bu tablonun tam ambalajlara yuvarlamasının nedeni de bu. Fiyatın alındığı anda MU seti “şu anda temin edilemiyor” olarak gösteriyordu; fiyat geçerli, stok durumu ise o anın görüntüsü.

İki tablo da aynı kapsamı fiyatlıyor: dijital kumandasız maket. Uygulamanın yapım planının kullandığı hesap iki tablo için de geçerlidir: raylar, motorlar ve analog işletmede makasları kurduğun kumanda paneli. Bir dekoder ancak her dijital format için fiyatı olan bir modülümüz olduğunda eklenecek; o zaman da makas başına yerleşik dekoder olarak değil, her dört motor için bir modül olarak (§5.4a).

Farklı olan, hesaplama biçimi. §9 her ürün için bütün bağlı satıcılar arasından en uygun teklifi alır (stokta olan teklifler, şu anda bulunmayan daha ucuzlarının önüne geçer); bu tablo ise tek bir satıcıda kalır. İkisi de ambalaj büyüklüğü kayıtlı olduğu yerde tam ambalajlara yukarı yuvarlar; kayıtlı olmadığı yerde §9 parça başına hesaplar ve böylece bir alt sınır verir, bu tablo ise toplamı hiç vermemeyi tercih eder. Ayrıca birden fazla kalemi karşılayan bir ambalaj burada bir kez satın alınıp hepsine sayılabilir; ama bu veri setinin satın almalarında şu anda böyle bir durum yok.

Bu yüzden iki sayıdan hangisinin sonunda küçük olacağı belli değildir. Yani bir piyasa rakamı, alışveriş listesi değil.

SistemDurumParçaÖrnek maketin maliyeti
Piko Agüncel35≈ €247
Roco geoLinegüncel39≈ €256
Peco H0 Code 100 Setrackgüncel31≈ €286
Piko A balastlıgüncel35≈ €297
Märklin Cgüncel36≈ €299

Bu sayfadaki tutarlar tam euroya yuvarlanmıştır, çünkü satıcı fiyatları her gün değişir. Planının güncel toplamını düzenleyicideki parça listesi gösterir.

Bu değerlerin ölçeği aynı, maketi, bölgesi, para birimi aynı, günü aynı (yukarıdaki tek kalem dışında), satıcısı aynı ve kapsamı aynı: raylar, üç motor, bir kumanda paneli. Bu yüzden çekincesiz olarak birbiriyle karşılaştırılabilir.

Toplamlarda olmayan, hepsinde aynı şekilde eksik. Güç kaynağı dışarıda kalıyor: analogda trafo, dijitalde merkez ünite. İkisi de ray sistemine değil maketin büyüklüğüne bağlıdır; dijital sürenin de merkez ünitesi zaten vardır. Burada üç şey kolayca karıştırılır: Kumanda paneli makasları kurar (ölçüsü kanal sayısıdır), trafo enerji verir (ölçüsü VA cinsinden güçtür), bir maketin kaç kablo bağlantılı raya ihtiyaç duyduğu ise ray uzunluğu boyunca oluşan gerilim düşümüne bağlıdır. Bu tabloya yalnızca ilki girer.

İki sistem eksik, ikisi de aynı nedenle. Tillig H0 Elite (Code 83) ve Märklin K aynı satıcıda fiyatlandırılabiliyordu: sırasıyla yaklaşık €279 ve yaklaşık €281. Ama ikisi için de kapandığı denetlenmiş bir plan yok, yalnızca hesaplanmış bir parça listesi var. Elite’te katalogda Elite makasının sapma açısına uyan, saydingi yeniden paralel hâle getiren bir ters kurp bulunmuyor (Elite bir esnek ray sistemidir, §9). Böyle kapanmayan bir maketin yanına yazılan sayı, bu sayfanın kaçınmak istediği türden bir bilgi olurdu. Märklin K hesabı, motoru zaten takılı olan 2262 ve 2263 elektrikli makasları kullanıyor. Bunların yerine elle kumandalı makas alan, her makas için ayrıca 75491 motoruna ihtiyaç duyar.

Başka hat açıklıkları da bu tabloda yok. Roco TT, maketin kendi sürümü için yaklaşık €194 tutuyor, ama bir TT maketi daha küçüktür (2,2 × 0,9 m’nin biraz üstü yerine 1713 × 774 mm). Bu sayıyı H0 değerlerinin karşısına koymak, hat açıklığından gelen bir etkiyi sistemin fiyat avantajı gibi gösterirdi. Ölçekler arasında seçim yapan, ray fiyatına değil yere karar verir. Bu yüzden §9’daki tabloda maliyet hücresinde bir tutar yerine “farklı hat açıklığı” yazar.

Beşi de güncel sistemlerdir; yani burada en ucuzu, üretimden kalkan sistem değil. Öyle olsaydı, §5.5’teki çekince burada dururdu.

Bu rakamlardan okunabilen ve forumlarda çoğu zaman gözden kaçan üç şey:

Parça sayısı ve fiyat paralel gitmiyor, hatta ters yönde gidiyor. Peco Setrack 31 parçayla en az parçaya ihtiyaç duyuyor ve yine de 35 parçalı Piko A’dan pahalı. Sistemleri “kaç parçaya ihtiyacım var?” sorusuyla karşılaştıran yanılır; tek bir dönüş rayının fiyatıyla karşılaştıran da. Soruyu yalnızca bitmiş maket yanıtlar.

Balast ek fiyat demek; bunu artık rakamla söyleyebiliyoruz, ama yalnızca yarısını. Piko A ve Piko A balastlı, aynı boyutta aynı maket; balastlı sürüm yaklaşık €50 daha pahalı (+%20). Bu, çıplak raya göre ek fiyat; yalın Piko A’da mantar ray yatağı, balast ve yapıştırıcı da eklenir. Mantar ray yatağı hesaplanabilir (Noch mantar ray yatağı, ambalaj başına 3 m, yaklaşık €17–21); balastta (yaklaşık €12 / 500 g) ve yapıştırıcıda (yaklaşık €7–17) ise hiçbir üretici kaç metre raya yettiğini belirtmiyor. Bu yüzden bu iki kalemi bir sayı uydurmak yerine “fiyat biliniyor, miktar bilinmiyor” diye gösteriyoruz. İki sürüm arasındaki gerçek fark bu nedenle yaklaşık €50’den az; ama tam olarak ne kadar az olduğunu kaynaklar söylemiyor.

Makas kalemi büyük, ama farkı raylar yaratıyor. Bu en iyi Märklin C ile Roco geoLine’da görülür. Märklin C’de üç makas yaklaşık €60, motorları da yaklaşık €60 tutuyor; kumanda paneliyle birlikte yaklaşık €141 elektrik ve makas: yaklaşık €299’luk toplamın %47’si, ve içinde bir santim ray bile yok. En ucuz ikinci sistem olan Roco geoLine’da makaslar için yaklaşık €69, motorlar için yaklaşık €71; panelle birlikte yaklaşık €160, yani yaklaşık €20 fazla. İki sistem arasındaki yaklaşık €43’lük fark böylece tamamen raylarda, makaslarda değil. Okur için tersinden de geçerli: Üçten fazla makas planlayan, bu tablonun sıralamasını değiştirir; hem de parça fiyatı yaklaşık €15 (Peco) ile yaklaşık €28 (Piko) arasında değişen motorlar üzerinden.

Hesap, dijital sürüyorsan yine farklı, ve fark büyük: Märklin, C rayı için makas başına yerleşik bir dekoder sunuyor (74462, yaklaşık €38; toplam yaklaşık €115); üç makasın hepsi için bir dörtlü modül ise yaklaşık €35 (Viessmann k83, §5.4a). İki yol da geçerli; ikincisi alışılmış ve daha ucuz olanı: 3,3 kat. Modül ray üreticisine değil, dijital formata uymalıdır: Bu yüzden yapım planı Märklin C için Märklin’in kendi m83’ünü (60832, yaklaşık €63) değil Viessmann k83’ü seçer; m83 neredeyse iki kat pahalıdır ve fiyatın alındığı anda stokta yoktu. Yukarıdaki toplamlarda ikisi de yok: Tablo maketi dijital kumandasız karşılaştırıyor, çünkü aksi hâlde sistemlerin bir kısmı için dekoder sayar, ötekiler için saymazdık.

Satın alma notu: Plan 25.09.2026’dan beri ince 24711/24712 (12,1°) yerine normal makaslar 24611/24612 (24,3°) kullanıyor. Nedeni paralel hat mesafesi: İnce makas saydingi 50 mm’ye koyuyor; bu H0 için çok dar, C rayında paralel hat mesafesi 77,5 mm. İkisi de temin edilebilir; ancak 24224 ters kurp Modellbahn Union’da yalnızca 20299 setinde (dört adet) geliyor, C rayının bazı kalemleri de orada stoktan değil “teslim süresi talep üzerine” olarak görünüyor.

Maket ne tutar (UK)

Birleşik Krallık için şu anda bir toplam göstermiyoruz. Orada hiçbir sistemin bütün parçalarının fiyatı yok; bir toplam da ancak maketin her kaleminin bir fiyatı olduğunda görünür.

10. Hâlâ eksik olanlar

DACH için maliyetler hazır (§9): DACH bölümündeki toplamlar Modellbahn Union’dan geliyor. Bağlı altı DACH satıcısı birlikte 839 ürünün fiyatını sağlıyor. UK ve USA için toplam yok. Açık kalanlar:

1. Kendi kitaplık verilerimizdeki boşluklar. Fiyatlandırma sırasında birkaç kalemin hiç gerçek üretici ürün kodu taşımadığı ortaya çıktı:

  • Balastlı Rocoline ve Roco Line: Roco ürün kodu yerine D4, D8, D12 gibi iç kodlar taşıyan parçalar; bu hâliyle ne sipariş edilebiliyor ne de fiyatlandırılabiliyor.
  • Roco Line: 40295/40296 (motor sol/sağ) ve 42616/617 gibi birleşik numaralar. Kısmen çözüldü (2026-08-10): Bu tür numaralar fiyatlandırmada artık parçalarına ayrılıyor; böylece ürün tekil numarasıyla bulunuyor (42616/617 → 42616, bulundu). Bu, düzgün veri bakımının yerini tutmaz ama parçaları hemen bulunur hâle getirir. Ayırma bilerek temkinli yapılıyor: 3900 D1/1 (Märklin) olduğu gibi kalıyor, çünkü oradaki eğik çizgi adın parçası. Çözüldü (2026-10-05): Motorlar artık ayrı tutuluyor: sol makaslar için 40295, sağ makaslar için 40296.
  • Atlas H0 Code 83: Kitaplıkta basit bir sol/sağ makas yok (toplam 10 parça). Çözüldü (2026-10-08): 26 makas ve kruvazman eklendi; aralarında uzaktan kumandalı ve elle kurulan hâliyle Snap-Switch’ler de var.
  • Piko N: Ürün kodu yerine yer tutucu.

Bu, üreticiler hakkında değil, bizim verilerimiz hakkında bir bulgu ve bizim tarafımızdaki bir iş. Bu iş açık kaldıkça maliyet karşılaştırmasında tam da iki Roco sistemi eksik kalıyor.

2. Märklin C: tamamlandı. Eksik dekoder eski numara 74461’di; yerine gelen 74462’nin fiyatı alındı (yaklaşık €38). Örnek maket 25.09.2026’dan beri normal 24611/24612 makaslarını kullanıyor; bunların ters kurbu 24224’ü satıcı 20299 numaralı sette satıyor (§9’daki not). Böylece Märklin C §9’da eksiksiz yer alıyor.

2a. USA: toplam yok. USA bölgesinde şu an hiçbir satıcı fiyatı sorgulamıyoruz. Bu yüzden orada hiçbir maket için toplam yok.

2b. UK: toplam yok. Birleşik Krallık’ta şu an yalnızca az sayıda ray fiyatı sorguluyoruz ve hiçbir sistem için maket tam olarak fiyatlandırılmış değil. Bağlı kaynak Scograil daha çok kıta Avrupası raylarını (Roco, Fleischmann, Kato) satıyor; Peco ve Hornby raylı maketler için hiçbir kalemde fiyatı yok.

2c. Märklinshop: fiyat var, toplam henüz yok. Märklinshop ağustos sonundan beri ikinci DACH kaynağı olarak bağlı. Orada Minitrix N Code 60 Beton tamamen, Minitrix ve Märklin K ise ikişer kalem dışında fiyatlandırılmış durumda. Yine de bir toplam göstermiyoruz: Mağaza rayların yarısından fazlasını yalnızca asgari miktarlarda (çoğunlukla on adet) satıyor ve bir teklifin kaç adet içerdiği bu mağaza için henüz girilmemiş (content_kind = unknown). Bu yüzden DACH bölümünde gösterilen toplamda Märklinshop hâlâ yer almıyor; toplam Modellbahn Union’a dayanmaya devam ediyor. §9’daki maliyet sütunu ise her ürün için bağlı tüm satıcılar arasından seçim yapar ve orada bu mağazaya denk gelebilir; ambalaj büyüklüğü eksikse adet adet hesaplar ve sonuç bir alt sınır olur.

3. Kalem olarak balast. Balastsız sistemlerde karşılaştırmada ray altı şeridi, balast taşı ve yapıştırıcı hâlâ eksik; örnek makette bu yaklaşık 7 metre ray demek. roadbed_products tablosu ve miktar hesabı hazır, dokuz ürün de artık girilmiş ve fiyatlandırılmış durumda. Ray altı şeridinde bir ambalajın kaç metre yettiği belgeli (Noch mantar şerit, ambalaj başına 3 m); balast taşı ve yapıştırıcıda ise hiçbir üretici ray metresi cinsinden bir kapsama vermiyor, bu yüzden bunlar miktarsız kalıyor. Ancak o zaman §9’daki tablo “yalnız ray” ile “balast dahil” arasında değiştirilebilir. O zamana kadar şu geçerli: Rakamlar balastlı rayı, balastı dökülmüş rayla değil, çıplak rayla karşılaştırıyor.

4. Birden çok motor isteyen makaslar: veri bakımı sürüyor. Üç yollu bir makas bir değil iki motor ister. Bu yüzden parça listesi makasları değil motorları sayar ve dekoder ihtiyacı çarpma yerine kanal sayısına göre bölmedir (§5.4a).

Açık kalan, tek tek doğrulama: Kitaplıklarımızda üç yollu makaslar, İngiliz makasları ve basit çapraz makaslar arasında 67 aday var; şimdiye kadar belgelenip girilen yalnızca iki tane (Märklin C 24630, Piko A 55225). Geri kalanların hepsi hâlâ tek motor sayıyor. Bu bilinçli bir karar: Märklin C 24624 (İngiliz makası) üzerine yapılan araştırma çelişkili bilgiler verdi; birkaç satıcı motorun orada zaten yerleşik olduğunu yazıyor, bu da henüz modellenmemiş üçüncü bir durum olurdu. Belgelenemeyen bir sayıyı girmek, tahmin edilmiş bir ambalaj büyüklüğüyle aynı hata olurdu.

§9’daki tablolar için bu hiçbir şeyi değiştirmiyor: Örnek maket her sistemde yalnızca sıradan sol/sağ makaslar kullanıyor. Motor sayımı, içinde üç yollu bir makas olduğu anda kendi planlarını etkiler.

5. İki raylı sistemlerde dijital işletim: toplam yalnızca elektrik motorlu makas motorlarında yok. Motorola/mfx için dörtlü modüller fiyatlandırılmış durumda (m83, k83 — §5.4a). DCC için bunlar ESU SwitchPilot 3 (51830; yaklaşık €43, dört kanal, DCC ve Motorola) ile Modellbahn Union’ın çift bobinli motorlar için kendi sekizli modülü (yaklaşık €30). İkisi de doğrulanıp girildi; yani yapım planı iki raylı sistemlerde dijital aşamayı bir tutarla gösteriyor. Bir istisna var, onu bir sonraki madde açıklıyor: Sunduğumuz tüm DCC modülleri çift bobinli modüller ve sistemlerimizden yedisi elektrik motorlu bir makas motoru kullanıyor. Orada aşama rakamsız kalıyor, çünkü uygun bir modül sunmuyoruz; kayıtlı modül olmadığı için değil.

6. Motor tipi kayıtlı, ama yalnızca birkaç üründe. Kumanda panellerinin kanal sayısı üretici verilerinde var (§5.4a) ve motor tipinin kendi alanı var. Bu gerekliydi, çünkü bir dekoder ya da panel her motora uymaz: Çift bobinli bir modül elektrik motorlu bir motoru kumanda etmez (örneğin Tillig 86112; sistemlerimizden sekizi bunu kullanıyor, aralarında Tillig Elite ve Roco TT de var), uç konum kesicili motor bekleyen bir panel de kesicisi olmayan bir motoru kumanda etmez.

Açık kalan, tek tek doğrulama, ve bu istisna değil olağan durum: 27 motor ürününden şimdiye kadar yalnızca altısı belgeli bir tip taşıyor. Tip iki taraftan birinde eksikse bu yüzden hiçbir şeyi dışarıda bırakmıyoruz; ama eşleşmeye doğrulanmış da demiyoruz. Maliyet sütununda bu somut olarak şu demek: Beş H0 sisteminden dördü, motorunu makul ölçüde kumanda eden en ucuz paneli alıyor (uç konum kesicisi şartı olmayan Roco 10521, yaklaşık €21); yalnızca Peco Setrack’in belgeli bir çift bobini var, bu yüzden o, uyduğu kanıtlanmış Märklin panelini alıyor (72720, yaklaşık €22). H0 dışında Tillig TT Bettungsgleis (83960) ve Märklin I (5625) aynı paneli alıyor: İki üretici de motorunu uç konum kesicili çift bobinli motor olarak tanımlıyor. Tersine, belgeli bir “elektrik motorlu” bilgisi gerçekten dışarıda bırakır: Tillig Elite ve Roco TT’de çift bobinli modüllerin hepsi seçimden düşüyor. Balast taşı ve yapıştırıcıdaki (madde 3) kuralın aynısı: uydurulmuş bir sayı yerine adı konmuş bir boşluk, ama bilgisizlikten doğan bir dışlama da yok.

7. Diğer bölgeler. UK ve USA için şu an toplam yok (madde 2a ve 2b).