Accessoire in de vrije ruimte
Werk in uitvoering: Dit onderdeel is nog in de maak: de inhoud wordt doorlopend aangevuld en herzien.
Wat wordt er gecontroleerd? Steekt een sein, een mast, een gebouw of een ander vast accessoire in het profiel van vrije ruimte van een spoor, dan meldt de plancontrole die plek. Gemeten wordt aan het 3D-model van het accessoire, en in de hoogte tegen de vorm van het profiel volgens NEM 102: vlak boven de spoorstaaf is het smaller, bovenaan loopt het schuin toe. In een boog controleert de regel bovendien de wagenbak van je langste wagen, die daar opzij uitzwaait. Wat er bewust naast of boven het spoor staat, controleert de regel niet: perrons, stootblokken, overwegen, bruggen, tunnelportalen, locomotiefloodsen, kranen, laadperrons, figuren en voertuigen. Bij een bovenleidingmast telt alleen de mast; uithouder en rijdraad mogen boven het spoor hangen. Seinen en seinborden mogen, zoals alle functionele onderdelen, in het onderste deel van het profiel steken (NEM 102); een dwergsein geeft dus geen melding.
Waarom is dat belangrijk? Een sein dat een paar millimeter te dicht bij het spoor staat, merk je vaak pas als de eerste lange wagen het omverrijdt. In een boog zwaaien de wageneinden naar buiten en het midden van de wagen naar binnen. Een mast die langs recht spoor past, staat daar ineens in de weg.
Zo los je het op: Zet het accessoire verder van het spoor, minstens zoveel als de melding aangeeft. Staat het in een boog, dan helpt ook een plek langs recht spoor. Staat iets er met opzet zo, zoals een hal waar het spoor in loopt, negeer dan de melding.
Getallen en standaardwaarden: Profiel volgens NEM 102 in H0: tot 11 mm boven de spoorstaaf 42 mm breed, tot 45 mm hoogte 48 mm, op 59 mm bovenaan nog 32 mm; met bovenleiding loopt het tot 65 mm. Tolerantie 0,5 mm. In een boog telt de wagenbak zodra er een trein met wagenlengte in het plan staat: de halve breedte van een UIC-rijtuig (H0 16 mm), plus het uitzwaaien volgens NEM 103 (H0, R 360 mm, wagen 264 mm: aan de buitenkant ongeveer 12 mm, aan de binnenkant ongeveer 13 mm) en 2 mm reserve, tussen wagenvloer en dak (H0 13 tot 47 mm boven de spoorstaaf). Raakt iets daar, dan is dat een waarschuwing; in het profiel een fout. Heeft je plan een eigen omhullende, dan geldt die als rechthoek.